سدر گیاهی بهشتی با خواص دارویی بی شمار

به گزارش گروه علمی پژوهشی باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران ایسکانیوز: نام این گیاه به فارسی: سدر، کنار، منبل داوود، سنجد گربی، منالعربی: شجرالنبق، السدرانگلیسی: Christs thorn, Nabk treeآلمانی: Christdornbrustbeere, Christdornفرانسه: Nabca, Epine du christ می باشد.ریخت شناسی: درخت تیغ‌دار، نسبتاً کوچک که ارتفاع آن به 5ـ3 متر می‌رسد. برگها متناوب، مدور، در پائین تقریباً قلبی‌شکل، تخم مرغی یا دراز پهن با گوشوارک تیغی شده دارای گلهای پنج‌پر و محوری، ظاهر شده به طور دسته‌ای در پایه برگها و کرک‌پوش است. میوه سفت گوشتدار، کروی، به بزرگی تقریباً یک گیلاس با هستۀ چوبی یا استخوانی می‌باشد. میوۀ آن را به عربی نبق گویند. برگهای سائیده کنار را سدر گویند.اندام داروئی: برگها بخش داروئی این گیاه را تشکیل می‌دهند. همیشه سبز یا خزان‌کننده، متناوب، ساده، بدون بریدگی غالباً گوشواره، گوشواره‌دار، گوشواره تقریباً چوبی و خارمانند است.زمان جمع‌آوری: مناسبترین زمان جمع‌آوری برگهای این گیاه اواخر تابستان می‌باشد.دامنۀ انتشار: انتشار عمومی این گونه در عربستان، حبشه، آفریقای شمالی و ایران می‌باشد. در ایران، در کازرون، اطراف نیک شهر، چابهار، بم، جزیرۀ خارک، لار، بندرعباس بطور خودرو یافت می‌گردد.مواد متشکله: برگ سدر دارای تانن و استرول‌های گیاهی مانند بتاسیتوسترول، بتاسیتوسترول گلوکوزید و همچنین دارای ساپونین Ebelinlacton می‌باشد که عامل کف‌کنندگی آن می‌باشد. ابلین لاکتون از دستۀ ساپونین‌های استروئیدی است و به علت فراوانی در برگ سدر، می‌تواند بعنوان مادۀ اولیه برای تهیۀ هورمون‌های استروئیدی به کار رود (6). از عصارۀ بوتانلی برگهای سدر، چهارساپونین گلیکوزید به نامهای کریستینین‌های A,B,C,D جدا گردیده است.موارد استعمال و کاربرد درمانی: گیاه قابض، ملین، تقویت‌کنندۀ عمومی و مقوی معده است. برای تسکین دندان‌درد به صورت دهانشویه به کار می‌رود. دم‌کردۀ آن برای شستشوی چشم، میوۀ آن برای درمان برونشیت، سرفه و سل و جوشاندۀ برگ آن برای درمان سرماخوردگی و افزایش فشار خون استفاده می‌شود.از برگ سدر برای شستشوی موی سر و بدن استفاده می‌شود. همچنین بعنوان ضد عفونی‌کننده و ضد قارچ مصرف موضعی دارد. از میوۀ آن به عنوان خشک‌کننده و قابض برای رفع ناراحتی‌های ناشی از صفرا استفاده می‌شود. برگهای له شدۀ آن را برای رفع ناراحتی پوست، خارش، جرب و جوش و کورک روی پوست می‌اندازند.موارد استعمال در پزشکی گذشته: در طب گذشته از سدر جهت بهبود زخمها و شستشوی موی سر و بدن استفاده می‌شده است.آثار فارماکولوژیکی:برگ سدر علاوه بر خاصیت شستشودهندۀ موی سر و بدن، دارای خاصیت پائین‌آورندۀ قند خون نیز می‌باشد. به طوری که در مطالعه‌ای مشخص گردیده که عصاره بوتانلی سدر، همچنین ساپونین موجود در آن یعنی کریستینین A به مدت 4 هفته در موش‌های صحرائی که دارای قند خون طبیعی بوده‌اند اثر معنی‌داری بر قند خون آنها نداشته است، ولی در موش‌هائی که توسط استرپتوروتوسین دیابتی شده بوده‌اند هر دو عامل مذکور به طور معنی‌دار موجب کاهش سطح قند سرم همچنین کاهش فعالیت فسفوریلاز و گلوکز 6 ـ فسفاتاز و افزایش سطح پیروات و گلیکوژن کبدی گردیده و موجب بهبود در مصرف گلوکز می‌گردد.اثرات ضد میکروبی و ضد قارچی به خصوص اثرات ضد کاندیدا آلبیکانس از گیاه سدر گزارش شده است.توضیحات:گونه کوهی گیاه سدر زال نام دارد که اعراب آن را ضال می نویسند - از میوه های خنک است و از نظر شکل و خواص ‍ شبیه زالزالک می باشد . دارای تانن - یک صمغ - جوهر زردک - یک نوع قند و ویتامین های آ - ب - و ث می باشد . جمع کننده معده و نرم کننده سینه بوده ، میوه رسیده آن ارزش غذایی زیادی ندارد، بلکه منافع آن بیش از خاصیت غذایی آن است. دویست و پنجاه گرم میوه ی سدر مسهل صفراست. عطش را فرو می نشاند و میوه ترش آن صفرابر بسیار خوبی است.آب میوه ی شیری سدر بازکننده سینه و معده است و کشنده کرم نیز می باشد. میوه نارس سدر تانن زیادی دارد، و شکم را جمع می کند. اگر سدر را خشک کرده ، و بعد آسیا نمایید، آرد آن جهت اسهال و زخم معده مفید است . یک قاشق از این آرد را با شربت میل نمایید و از منافع آن استفاده کنید. از مغز دانه های میوه ی این گیاه شیره بکشید، تب را پایین می آورد و حرارت خون و صفرا را فرو می نشاند و برای حصبه و مطبقه مفید است ، مطبوخ هسته های میوه آن ، قابض بوده و ضماد کوبیده ی آن جهت شکستگی اعضا و تقویت آنها مفید است و مالیدن جوشانده غلیظ آن جهت سستی اعضا و تقویت آنها سودبخش می باشد. از این ضماد به عضلات پاهای اطفال بازیگوش که زیاد در حرکت می باشند بمالید، تا رفع خستگی آنها شود. ضماد شکوفه سدر در حمام جهت معالجه امراض جلدی توصیه شده است.قبل از پیدایش صابون، شستشو با برگ درخت سدر در دنیا معمول بود. ضماد برگ سدر و شستشو با آن جهت بثورات جلدی و زخم های پوستی و گرفتن چرک بدن و تقویت مو و جلوگیری از ریزش آن، و تقویت اعصاب و از بین بردن شپش و شپشک سودمند بوده است.ضماد برگ این گیاه، جهت سر باز کردن و فرونشاندن اورام گرم تجویز شده است. جوشانده برگ تازه و خشک این گیاه هم جهت ورم های گرم نافع است. از خاک اره چوب سدر، جهت جلوگیری از خونریزی می توان استفاده کرد و خوردن آن نیز از خونریزی معده جلوگیری می کند اسهال و استسقا را معالجه می کند.تنقیه جوشانده چوب سدر جهت زخم معده و روده مفید است. مالیدن این جوشانده روی زخم های آبله منافع زیاد دارد، اکثر فقرا و جوکیان هند، ریشه ی سدر را از زمین در آورده ، آن را شسته و پوست آن را خراشیده و در آب می جوشاند و بعد صاف کرده ، مجددا حرارت می دهند تا غلیظ شود، این شربت رنگ رخساره را باز می کند، و شکم را سیر می نماید و بدن آنها را که غذای زیاد نمی خورند چاق و فربه نگاه می دارد.چوب درخت کنار بسیار سخت و با دوام است و در گذشته برای پوشش سقف خانه ها و ساختن در و پنجره استفاده می کردند. زیرا موریانه کمتر به چوب آن اثر می کند . در جاهای حساس ساختمان که ممکن بود به مرور زمان در اثر فرسودگی خللی در آن پدید مقداری چوب درخت کنار ردیف می چیدند. همانند کاربرد آرماتور که اکنون به خاطر استحکام ستونها و در قسمتی از ساختمانهای جدید به کار می برند چنین ساختمانهایی با قدمت ده ها و یا صدها سال هنوز هم پا بر جا مانده اند. شاخه های درخت کنار برای زغال گیری سوخت مناسب و حرارت بسیار تولید می کند.درخت کنار افت ندارد و در گذشته از هسته آن روغن نیز می گرفتند. این درخت تنومند همانند چتری گسترده می شود و در زیر سایه خنکی یرای مردم ایجاد می کند.برگ سدر دارای تانن و استرول های گیاهی و همچنین ساپونین است که عامل کف کنندگی آن به شمار می رود. از برگ سدر به عنوان شست وشوی موی سر و بدن استفاده می شود، همچنین به عنوان ضدعفونی کننده و ضدقارچ مصرف موضعی دارد. مقدار لازم از پودر برگ به صورت خیسانده در آب برای شست وشوی موضعی استفاده می شود.در طب گذشته، از سدر جهت بهبود زخم ها و شست وشو موی سر و بدن استفاده می شده است. برگ سدر علاوه بر داشتن خاصیت شست وشودهنده موی سر و بدن دارای خاصیت پایین آورنده قندخون نیز هست. از فرآورده های موجود در بازار می توان به افشره سدر، پودر سدر خالص، شامپو و صابون سدر اشاره کرد.بیشتر پزشکان برای جلوگیری از ریزش مو شامپو های مختلف استفاده از سدر را تجویز می کنند. زیرا پیاز مو را تقویت می کند و باعث تمیزی بیشتر می شود و از سفید شدن زود رس مو تا اندازه ای جلوگیری می کند.
تاريخ انتشار: ۱۳۸۹/۱۱/۲۲  |  ساعت انتشار: ۴:۴۴  |  کد خبر: ۳۱۳۱۱۵  |  منبع: ایسکا  | 

نظر شما

- از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری نمایید.
- از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمایید.
نام:
ایمیل:  
نظر:  
کد امنیتی :
 

ارسال
اخبار مرتبط
درمان یراقان با «زرشک»  - ‏۱۳۹۰/۰۵/۳۱